Τι είναι το ΚΟΥΝΟΟΠΙΑ WATCH
Το ΚΟΥΝΟΥΠΙΑ WATCH είναι μια δράση επιστήμης των πολιτών (citizen science), που υλοποιείται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος DxHub – Excellence Hub, Horizon Europe – Widera (Project No: 101186531). Ένα 360º παρατηρητήριο πολιτών-επιστημόνων.
Τα κουνούπια είναι από τους πιο σημαντικούς φορείς (vectors*) μετάδοσης παθογόνων μικροοργανισμών που ευθύνονται για σοβαρές ασθένειες στον άνθρωπο και τα ζώα. Στον κόσμο υπάρχουν πάνω από 3.700 είδη κουνουπιών, ωστόσο μόνο λίγα από αυτά είναι υπεύθυνα για τη μετάδοση επικίνδυνων λοιμώξεων. Παρ’ όλα αυτά, οι επιστημονικές προβλέψεις δείχνουν ότι πάνω από το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού διατρέχει κίνδυνο να προσβληθεί από κάποια νόσο που μεταδίδεται μέσω κουνουπιών. Γι’ αυτό, θεωρούνται οι πιο θανατηφόροι οργανισμοί στον πλανήτη, καθώς ευθύνονται για περισσότερες ασθένειες και θανάτους από οποιονδήποτε άλλο.
* Ένας φορέας/διαβιβαστής (vector) είναι ένας οργανισμός που μεταφέρει και μεταδίδει ένα παθογόνο σε έναν άλλον οργανισμό (ξενιστή).
Τα κυριότερα γένη κουνουπιών με επιδημιολογική σημασία είναι τα Aedes, Anopheles και Culex, το καθένα από τα οποία σχετίζεται με διαφορετικές ασθένειες. Ορισμένα είδη, όπως το Culex pipiens και το Anopheles, είναι ενδημικά στην Ευρώπη και μεταδίδουν ασθένειες όπως η ελονοσία και ο ιός του Δυτικού Νείλου. Άλλα, όπως το κουνούπι τίγρης (Aedes albopictus), είναι εισβλητικά είδη που εξαπλώθηκαν παγκοσμίως μέσα σε μόλις 50 χρόνια, εξαιτίας της παγκοσμιοποίησης, της κλιματικής αλλαγής και της αυξημένης μετακίνησης πληθυσμών. Η ραγδαία εξάπλωση αυτών των ειδών έχει αλλάξει το επιδημιολογικό τοπίο.
Πίνακας σύγκρισης ειδών κουνουπιών. Carpenter, S. J. & LaCasse, W. J. Mosquitoes of North America (north of Mexico). University of California Press, 360 (1955)
Ένα ενδεικτικό παράδειγμα είναι η περίπτωση του δάγκειου πυρετού, τα περιστατικά του οποίου πολλαπλασιάστηκαν επί 30 τις τελευταίες δεκαετίες. Από 10 ενδημικές χώρες τη δεκαετία του 1960, φτάσαμε σε 124 χώρες το 2017, συμπεριλαμβανομένων και πολλών ευρωπαϊκών.
ΚΟΥΝΟΥΠΙΑ WATCH: Πολίτες στον αγώνα για την προστασία της δημόσιας υγείας
Στόχος του ΚΟΥΝΟΥΠΙΑ WATCH είναι η καταγραφή και παρακολούθηση της εξάπλωσης κουνουπιών, που μπορούν να μεταδώσουν ασθένειες όπως η ελονοσία, ο δάγκειος πυρετός, ο ιός Ζίκα και ο ιός του Δυτικού Νείλου. Είναι, όμως, εξίσου σημαντικό να αναγνωρίζουμε και τα είδη που δεν είναι φορείς. Η διάκριση αυτή συμβάλλει ουσιαστικά στην κατανόηση των επιδημιολογικών κινδύνων, στη στήριξη της δημόσιας υγείας και στην προστασία της βιοποικιλότητας.
Η συμμετοχή των πολιτών είναι καθοριστική. Μέσα από την εφαρμογή iNaturalist, οποιοσδήποτε μπορεί να ανεβάσει μια φωτογραφία πιθανού “επικίνδυνου” κουνουπιού μαζί με την τοποθεσία και πληροφορίες παρατήρησης, συμβάλλοντας στην έγκαιρη ανίχνευση και επιτήρηση των ειδών που ενδέχεται να απειλήσουν τη δημόσια υγεία.
https://www.inaturalist.org/projects/kounoopia-watch-greece
Παγκόσμια επίδραση στην υγεία – Ευαισθητοποίηση και Εκπαίδευση του Κοινού
Πολίτες στην Πρώτη Γραμμή για την Παρακολούθηση των Κουνουπιών
Αυτή η συμμετοχική προσέγγιση δεν εμπλέκει μόνο το κοινό, αλλά επίσης υποστηρίζει τις προσπάθειες επιτήρησης των κυβερνητικών αρχών, παρέχοντας πολύτιμα δεδομένα για τους πληθυσμούς των κουνουπιών.
Αντίκτυπος και Πρόληψη
Με τη συμμετοχή των πολιτών και την αύξηση της ευαισθητοποίησης, το έργο υπογραμμίζει τον κρίσιμο ρόλο της έγκαιρης ανίχνευσης και πρόληψης στον έλεγχο των κρουσμάτων ελονοσίας και στη μείωση των κινδύνων για τη δημόσια υγεία.
Το έργο δίνει ενεργό ρόλο σε πολίτες, επιστήμονες, ειδικούς στη δημόσια υγεία και εκπαιδευτικούς, προωθώντας τη συνεργασία όλων για την παρακολούθηση των κουνουπιών και των κινδύνων που αυτά ενδέχεται να μεταφέρουν.
📍 Συμμετοχή για Όλους
Κάθε πολίτης μπορεί να συμμετάσχει, συλλέγοντας και κοινοποιώντας δεδομένα πεδίου (1), καθώς και συνεισφέροντας στην επικύρωση των δεδομένων, μαζί με επαγγελματίες εντομολόγους (2). Οι ειδικοί αξιολογούν τις αναφορές κουνουπιών, απαντούν σε ερωτήσεις και επισημαίνουν τις σημαντικές καταγραφές.
🗺️ Ανοιχτή Πρόσβαση στα Δεδομένα
Μόλις επικυρωθούν, τα δεδομένα είναι διαθέσιμα σε όλους μέσω ενός διαδικτυακού, διαδραστικού χάρτη (3), ενισχύοντας τη διαφάνεια και την ενημέρωση.
🧪 Υποστήριξη από την Επιστημονική Κοινότητα
Η δράση υποστηρίζεται από ερευνητές (4) και δημόσιους φορείς υγείας (5), με στόχο τη μελέτη και παρακολούθηση των κουνουπιών που σχετίζονται με μετάδοση ασθενειών.
📊 Τι Δεδομένα Συλλέγονται
Περιλαμβάνονται πληροφορίες για τα ενήλικα (ακμαία) κουνούπια, τις εστίες ανάπτυξής τους, καθώς και για τα τσιμπήματα που αναφέρονται από τους πολίτες. Αυτά τα δεδομένα είναι κρίσιμα για την κατανόηση και αποτελεσματική διαχείριση των ειδών.
➡️ Γίνε και εσύ μέρος της επιστημονικής δράσης. Η συμμετοχή σου μετράει!