Οι κυνηγοί του Aedes aegypti
H πρωτοβουλία “Κυνηγοί του Aedes aegypti“ είναι μια δράση επιστήμης των πολιτών (citizen science), που υλοποιείται στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών προγραμμάτων DxHub (Project No: 101186531) και MicroBioPest, (Project No: 101087110) σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης και το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας. Στόχος της δράσης αυτής είναι η ανίχνευση εισόδου στην Κρήτη του κουνουπιού του κίτρινου και δάγκειου πυρετού, Aedes aegypti. Με την αύξηση της θερμοκρασίας, πολλές περιοχές της Μεσογείου αποτελούν πλέον ιδανικά περιβάλλοντα για την εγκατάσταση αυτού του είδους. Για το λόγο αυτό η επιτήρηση έχει πολλή μεγάλη σημασία, γιατί αν ανιχνευτεί νωρίς, μπορούν οι φορείς δημόσιας υγείας να λάβουν μέτρα για την εξάλειψή του, όπως έγινε στα Κανάρια νησιά το 2017.
Πώς μπορείς να αναγνωρίσεις το Aedes aegypti;
Το Aedes aegypti (εισβολικό είδος, υπό αναζήτηση) είναι ένα μικρό κουνούπι, μήκους 4-7 εκ. και μοιάζει με ένα κουνούπι που γνωρίζεις, καθώς έχει εγκατασταθεί τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας, το Aedes albopictus ή κουνούπι τίγρης. Παρότι φαίνονται παρόμοια “ριγέ” κουνούπια, αν χρησιμοποιήσεις έναν μεγεθυντικό φακό μπορείς να δεις τις διαφορές τους:
Οι συνήθειες του Aedes aegypti
Την περίοδο της αναπαραγωγής τα θηλυκά έντομα τσιμπούν για να αποκτήσουν τις αναγκαίες πρωτεΐνες για την ανάπτυξη των αυγών. Σε μία επίθεση, το θηλυκό τσιμπά το ίδιο άτομο ή διαφορετικούς ανθρώπους πολλές φορές, μία συνήθεια το κάνει επικίνδυνο για τη μετάδοση νόσων. Τσιμπά κατά τη διάρκεια της ημέρας και όταν πέφτει ό ήλιος, και προτιμά απόλυτα τον άνθρωπο.
Στη νότια Ευρώπη η κύρια δραστηριότητα είναι κυρίως μεταξύ Αυγούστου και Νοεμβρίου.
Αν δεις Aedes aegypti, τί μπορείς να κάνεις;
Φωτογράφισέ το και ανέβασέ το στο iNaturalist. Χρειάζονται μόλις 4 απλά βήματα:
- Κατέβασε την εφαρμογή iNaturalist στο κινητό σου, ή μπες στο iNaturalist από τον υπολογιστή σου και δημιούργησε λογαριασμό
2. Φωτογράφισε το κουνούπι, ή πρόσθεσε μία από τις φωτογραφίες που έχεις τραβήξει παλαιότερα
3. Φωτογράφισέ το και ανέβασέ το στο iNaturalist. Χρειάζονται μόλις 4 απλά βήματα:
4. Πρόσθεσε τη φωτογραφία σου στο project “Κυνηγοί του Aedes aegypti”. Αναγνώρισε την ταυτότητά του με τη βοήθεια του ΑΙ και επέλεξε το είδος που σου ταιριάζει περισσότερο (μην ανησυχείς, αν έχεις κάνει λάθος θα το εντοπίσουν οι ταξινόμοι μας). Πρόσθεσε ημερομηνία και τοποθεσία (αν δεν έχουν μπει αυτόματα)
Βάλε το σε ένα μπουκαλάκι και στείλε το στο ΙΤΕ
Πολίτες στον αγώνα για την προστασία της δημόσιας υγείας
Στόχος του “Κυνηγοί του Aedes aegypti“ είναι η καταγραφή και παρακολούθηση της εξάπλωσης κουνουπιών, που μπορούν να μεταδώσουν ασθένειες όπως η ελονοσία, ο δάγκειος πυρετός, ο ιός Ζίκα και ο ιός του Δυτικού Νείλου. Είναι, όμως, εξίσου σημαντικό να αναγνωρίζουμε και τα είδη που δεν είναι φορείς. Η διάκριση αυτή συμβάλλει ουσιαστικά στην κατανόηση των επιδημιολογικών κινδύνων, στη στήριξη της δημόσιας υγείας και στην προστασία της βιοποικιλότητας.
Η συμμετοχή των πολιτών είναι καθοριστική. Μέσα από την εφαρμογή iNaturalist, οποιοσδήποτε μπορεί να ανεβάσει μια φωτογραφία πιθανού “επικίνδυνου” κουνουπιού μαζί με την τοποθεσία και πληροφορίες παρατήρησης, συμβάλλοντας στην έγκαιρη ανίχνευση και επιτήρηση των ειδών που ενδέχεται να απειλήσουν τη δημόσια υγεία.
https://www.inaturalist.org/projects/k-aedes-aegypti
Παγκόσμια επίδραση στην υγεία – Ευαισθητοποίηση και Εκπαίδευση του Κοινού
Πολίτες στην Πρώτη Γραμμή για την Παρακολούθηση των Κουνουπιών
Αυτή η συμμετοχική προσέγγιση δεν εμπλέκει μόνο το κοινό, αλλά επίσης υποστηρίζει τις προσπάθειες επιτήρησης των κυβερνητικών αρχών, παρέχοντας πολύτιμα δεδομένα για τους πληθυσμούς των κουνουπιών.
Αντίκτυπος και Πρόληψη
Με τη συμμετοχή των πολιτών και την αύξηση της ευαισθητοποίησης, το έργο υπογραμμίζει τον κρίσιμο ρόλο της έγκαιρης ανίχνευσης και πρόληψης στον έλεγχο των κρουσμάτων ελονοσίας και στη μείωση των κινδύνων για τη δημόσια υγεία.
Το έργο δίνει ενεργό ρόλο σε πολίτες, επιστήμονες, ειδικούς στη δημόσια υγεία και εκπαιδευτικούς, προωθώντας τη συνεργασία όλων για την παρακολούθηση των κουνουπιών και των κινδύνων που αυτά ενδέχεται να μεταφέρουν.
📍 Συμμετοχή για Όλους
Κάθε πολίτης μπορεί να συμμετάσχει, συλλέγοντας και κοινοποιώντας δεδομένα πεδίου (1), καθώς και συνεισφέροντας στην επικύρωση των δεδομένων, μαζί με επαγγελματίες εντομολόγους (2). Οι ειδικοί αξιολογούν τις αναφορές κουνουπιών, απαντούν σε ερωτήσεις και επισημαίνουν τις σημαντικές καταγραφές.
🗺️ Ανοιχτή Πρόσβαση στα Δεδομένα
Μόλις επικυρωθούν, τα δεδομένα είναι διαθέσιμα σε όλους μέσω ενός διαδικτυακού, διαδραστικού χάρτη (3), ενισχύοντας τη διαφάνεια και την ενημέρωση.
🧪 Υποστήριξη από την Επιστημονική Κοινότητα
Η δράση υποστηρίζεται από ερευνητές (4) και δημόσιους φορείς υγείας (5), με στόχο τη μελέτη και παρακολούθηση των κουνουπιών που σχετίζονται με μετάδοση ασθενειών.
📊 Τι Δεδομένα Συλλέγονται
Περιλαμβάνονται πληροφορίες για τα ενήλικα (ακμαία) κουνούπια, τις εστίες ανάπτυξής τους, καθώς και για τα τσιμπήματα που αναφέρονται από τους πολίτες. Αυτά τα δεδομένα είναι κρίσιμα για την κατανόηση και αποτελεσματική διαχείριση των ειδών.
➡️ Γίνε και εσύ μέρος της επιστημονικής δράσης. Η συμμετοχή σου μετράει!